Xornadas culturais organizadas pola Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes (A Coruña), sobre megalitismo e etnografía, o 24 de outubro de 2009 nas instalacións do CPI Monte Caxado.
Presentación a cargo de Xosé María López.
22/11/09
Xornadas Mouras - I
Esta entrada está baixo unha licenza de Creative Commons
19/11/09
Monte do Seixo, a montaña máxica
Esta entrada está baixo unha licenza de Creative Commons
17/11/09
Prehistóricos sí, pero no tan primitivos
16/11/2009
José María Rodríguez (EFE)
El descubridor de Altamira, Marcelino Sanz de Sautuola, murió señalado como un farsante por los principales paleontólogos europeos de su época, porque la ciencia de finales del siglo XIX tenía tal concepto de la Prehistoria que no podía admitir que unos "seres primitivos" pudieran crear arte y, mucho menos, pintar una maravilla de la talla de los bisontes polícromos de Santillana del Mar.
La afrenta de la ciencia al descubridor del primer testimonio del arte rupestre paleolítico quedó saldada en 1902 cuando uno de sus mayores detractores, el francés Émile Cartailhac, reconoció públicamente su error, pero en el imaginario colectivo todavía pervive una idea del hombre de las cavernas como un ser primitivo.
El Museo de Altamira lleva años luchando contra esa imagen, con actividades que revelan al visitante que sus antepasados de hace 20.000 años no eran menos inteligentes que él. Eran Homo Sapiens. "No confundamos inteligencia con conocimiento o información. Las capacidades neurobiológicas de una persona de hace 20.000 años eran idénticas a las nuestras. Su capacidad de aprendizaje y análisis era la misma", explica el director del Museo, José Antonio Lasheras.
La última de esas actividades tiene lugar estos días, con motivo de la Semana de la Ciencia, una cita que Altamira suele aprovechar cada año para lucir sus programas de arqueología experimental y mostrar a los visitantes cómo era la vida en la Prehistoria. Este 2009 cuenta con la colaboración del Aula de la Ciencia de la Universidad de Cantabria, cuyo director, el profesor de Termodinámica Julio Güeméz, no oculta su admiración por la brillantez que demostraron los hombres del Paleolítico para aplicar a base de observación y ensayo-error principios de la Física que tuvieron de cabeza a los matemáticos hasta los siglos XVIII y XIX.
Estos son algunos de ellos:
PRINCIPIO DE CONSERVACIÓN DE LA ENERGÍA
O cómo hacer fuego golpeando dos piedras o frotando un palo contra una madera.
La ciencia creyó hasta casi el siglo XIX que el calor era un fluido ingrávido, que se transmitía de objeto a objeto. De hecho, explica Güémez, esa teoría funcionó razonablemente bien, hasta que un soldado metido a fabricante de armas, Benjamin Thompson, conde de Rumford, se preguntó en 1798 por qué se calentaban tanto sus cañones de bronce cuando perforaba el ánima con una broca roma.
Rumford dedujo que el calor no lo transmitía un objeto a otro, sino que era fruto del rozamiento. Era movimiento, energía mecánica.
En el Paleolítico, el hombre aplicó ese mismo principio durante milenios, al golpear pedernal y pirita para obtener una chispa o al frotar dos maderas para obtener una brasa con la que hacer fuego. Con siglos de tecnología de diferencia, puso en práctica los mismos principios por los que funcionan un mechero o un motor diésel.
LA TEORÍA DEL CALOR ESPECÍFICO
O cómo hacer hervir el agua utilizando piedras.
El químico escocés Joseph Black explicó en el siglo XVIII por qué unos materiales necesitan más energía para calentarse que otros e introdujo en la termodinámica el concepto de calor específico.
En la Prehistoria, el ser humano tuvo que enfrentarse a la necesitad de hervir agua, una de las sustancias con mayor calor específico de la naturaleza, tanto, que elevar un grado la temperatura de un kilo de agua requiere la misma energía que levantar un metro un peso de 400 kilos. Y lo resolvió poniendo al fuego piedras, que se calientan con poca energía, y sumergiéndolas en el agua, con lo que lograba el mismo efecto que en la actualidad emplean en las saunas finlandesas.
EL TEOREMA DE BERNOULLI Y EL EFECTO VENTURI
O cómo pintar con aerógrafo hace 20.000 años.
Esos dos complejos fenómenos físicos sobre el comportamiento de los fluidos, desentrañados en el siglo XVIII por los científicos que les dan nombre, son hoy la base del barómetro o incluso de la aerodinámica que explica la sustentación de los aviones.
Los hombres que habitaron la Cornisa Cantábrica en el Paleolítico los aplicaron para pintar con aerógrafos rudimentarios, de los que se han encontrado ejemplos en Altamira. Y lo consiguieron tras descubrir que si colocaban un hueso hueco de ave sobre un pigmento líquido y soplaban sobre su extremo con otro hueso, la pintura subía y se proyectaba de forma uniforme, pulverizada.
"No sé cómo a alguien se le pudo ocurrir esto. No es algo tan intuitivo. Tenían que ser muy ingeniosos para relacionar fenómenos que son muy poco frecuentes en la naturaleza", reflexiona Güémez.
LA PALANCA
O cómo lanzar más lejos un venablo y cazar seguro.
Durante generaciones, hasta la invención del arco, los cazadores del Paleolítico utilizaron un instrumento llamado "propulsor prehistórico" para lanzar venablos a más distancia, lo que permitía no ser descubierto por la presa y mantenerse a una distancia prudente de ésta. En realidad, se trata de un pequeño bastón que prolonga la longitud del brazo y potencia el efecto de la palanca que enunciaría siglos más tarde Arquímedes, en la Grecia clásica.
En América, recuerda Güémez, ese artilugio se siguió utilizando hasta la llegada de los conquistadores españoles, que sufrieron en sus propias carnes un arma, el atlatl, que lanzaba proyectiles con tal fuerza y velocidad, que perforaban sus cotas de malla.
Esta entrada está baixo unha licenza de Creative Commons
16/11/09
BUZÓN DO LECTOR: Os militares amosan moi pouco humanismo e menos humanidade
La Voz de Galicia
15/11/2009
Buzón do lector
Os militares da Brilat de Figueirido disque fan accións humanitarias en Afganistán e noutros lugares nos que hai conflitos (militares). Había que ver que é o que eles consideran accións humanitarias... Pero iso polo menos é o que vende o Ministerio de Defensa nas súas campañas publicitarias para captar novos soldados profesionais.
O problema que vemos é que mentres no estranxeiro se dedican a practicar esas accións humanitarias, na nosa terra, dentro das fronteiras do Estado español, mostran moi pouco humanismo e aínda menos humanidade.
O humanismo da Brilat brila pola súa ausencia con accións como as de fai uns meses, cando destruíron e arrasaron, a Mámoa de Louredo (GA 36038060), un xacemento arqueolóxico catalogado e protexido pola lei. Lei contra a que os militares parecen ter patente de corso para atentar contra ela con total impunidade. Un xacemento arqueolóxico que forma parte do noso patrimonio cultural, unha herdanza que nos vén dos nosos máis antigos devanceiros. Un patrimonio digno de seren conservado? Pero non para os militares. A eles que non lles falen de cultura. Por iso que o humanismo demostrado é cero. Do que saben é de destruír. Diso si que entenden. Por iso sen darlle tempo nin ós de Patrimonio, da mámoa non quedou nada. No seu lugar levantaron o que chaman «Aldea Afgana». Unhas construcións de cemento e bloques, que pensamos que non se parecen en nada ás aldeas afgás reais, como tampouco se parecen en nada ás accións humanitarias, as prácticas que nese lugar realizan. E mentres, os de Patrimonio, moito nos tememos que non van esixir ningún tipo de responsabilidades pola mámoa destruida?
Pero se non mostraron ningún humanismo nesta acción, aínda menos humanidade mostraron na agresión que o pasado domingo tristemente protagonizaron contra unha señora e un señor sesaxenarios, que cometeron o único delito de andar polo monte comunal, nas inmediacións do cuartel, e tiveron a mala sorte de dar cuns militares prepotentes que mallaron neles. Alguén debería explicarlles a estes militares que o seu papel, no século XXI, non debe ser ese?
Estes días deron a noticia de que o xeneral Prieto vaise para unha misión moi importante ós USA, e todas son felicitacións para o seu traballo ó mando da Brilat de Figueirido nos últimos anos. Na nosa humilde opinión, se é o máximo responsable da Brilat de Figueirido, tamén é o máximo responsable da destrución da mámoa e da agresión sobre estas dúas persoas?
12/11/09
Cautela arqueológica en las obras del corredor de Sarria
11/11/2009
Francisco Albo
Las obras de construcción del futuro corredor Monforte-Sarria comprenden la realización de una serie de prospecciones arqueológicas en A Áspera, en el municipio de Bóveda. Los trabajos, según indican fuentes de la Consellería de Política Territorial, estaban previstos en el proyecto del vial y en la declaración de impacto ambiental y tienen por objetivo comprobar si en el subsuelo de la zona hay elementos de interés antes de llevar a cabo los movimientos de tierras.
La campaña se debe a la existencia en la zona de una mámoa, un túmulo megalítico poco conocido pero catalogado desde hace tiempo en los inventarios de la Dirección Xeral de Patrimonio. La presencia de este túmulo, indican desde la consellería, ya fue tenida en cuenta al hacer el trazado de la nueva carretera, que discurre a unos 150 metros de distancia de ese punto. La normativa legal obliga a efectuar prospecciones arqueológicas en un radio de doscientos metros en torno al yacimiento para evitar que las obras del corredor destruyan o dañen otros restos que podrían existir en la zona.

En las catas realizadas hasta ahora en A Áspera, sin embargo, no se ha encontrado ningún elemento relevante que obligue a alterar el curso de las obras. En caso de que así fuese, el hallazgo sería comunicado a Patrimonio y este organismo decidiría las medidas para su estudio o su conservación. «Los arqueólogos dicen que nada hacer prever que vaya a aparecer nada más aparte del túmulo que ya se conocía, pero hay que completar el trabajo hasta que se tenga una certeza total», apuntan desde la consellería.
La campaña arqueológica seguirá hasta final de año y según puntualizan desde la consellería -al estar prevista desde que se trazó el proyecto- no supondrá ningún retraso en las obras.
Esta entrada está baixo unha licenza de Creative Commons
10/11/09
«Para traballar polo patrimonio hai que deixar de lado os intereses persoais e de partido»
10/11/2009
Especial Terra Chá
Cristina Arias
Xosé María López preside a Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes dende a súa fundación. Crítico coa ausencia de protección e sabedor da importancia de difundir o patrimonio, traballa xunto a 20 persoas na posta en valor do pasado pontés.
Durante o proceso administrativo que rematou coa destrución do Círculo Lítico da Mourela constituise a Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes. Os comenzos desta plataforma foron nunha tempada chea de protestas e diversas actuacións. Co paso do tempo, como recorda aqueles meses?
Pois foron meses de moita actividade. Dende un principio tiñamos claro que o importante era que se escavara e se documentara completamente o xácigo prehistórico. Eramos conscientes de que as opcións á destrución eran mínimas, mais non por iso tiramos a toalla e coa colaboración de diferentes técnicos elaboramos un estudo estimativo do custe de execución dun túnel como alternativa viable para a conservación da necrópole, que se ben nun primeiro intre foi apoiado públicamente pola Dir. Xeral de Patrimonio e numerosas institucións do ámbito da cultura galega, non así o fixo a Consellería de Obras Públicas, que rexeitou considerar o proxecto e que finalmente supuxo a destrución por riba da conservación.
Queda impotencia tras tanta loita?
Carraxe máis ben. Carraxe porque todo o esforzo realizado na defensa do círculo da Mourela e o campo de mámoas quedou na total pasividade da Xunta. Pero pesa moito máis o sentimento de telo intentado, así como a sensación de contar co poder da razón para tratar de evitar situacións similares, que máis cedo que tarde volverán a acontecer.
Fixeron moita forza para que non se destruíra e incluso recolleron sinaturas en apoio da construción dun túnel. Para os que non teñen moitas nocións sobre arqueoloxía, que foi o que se perdeu nas Pontes e que significado histórico tiña?
Efectivamente, máis de 1500 sinaturas, algunhas de institucións como o Museo do Pobo Galego ou a Real Academia Galega de Belas Artes. A nivel patrimonial, perdouse un dos lugares arqueolóxicos fundamentais para entender a prehistoria do NO peninsular, entre outras razóns por ser o lugar, onde se asentaba uns dos poucos círculos líticos dos que se tiña constancia en Galicia. E por outra banda, o que se perdeu foi unha oportunidade histórica de conxugar a construción de infraestruturas co desenvolvemento social, económico e medioambiental.
Faltou apoio político a nivel local?
O malo de certos políticos é que non son quen de ver máis alá dos votos. O goberno municipal apoiaba o proxecto da autovía e entendeu a defensa da Mourela como un ataque contra eles. Todos tiñan algo que lles facía gardar silencio respecto do círculo. O PP foi quen deseñou o trazado, o PSdG era o responsable da obra, o BNG necesitaba a terra da Mourela para a ampliación do polígono dos Airíos e Amigos das Pontes tiña moito que calar logo de ter sido responsable nos anos 90 da destrución do círculo lítico menor e de dúas mámoas.
Felipe Arias era o responsable de Patrimonio na Xunta naquela época e sempre asegurou que a súa destrucción levouse a cabo unha vez escavado e documentado, “todo feito polo libro”, xa que non se perdeu un ápice de información. É coñecedor desa información? Accedeu algunha vez a ela?
Non. Iso foi algo que se publicou na prensa pero con interese de minusvalorar o que alí había. Seica o Sr. Arias dixo que o resultado da escavación era moi interesante. Supoño que o informe estará nun caixón, lonxe do público, co escurantismo que adoita envolver a todo o relacionado coas escavacións arqueolóxicas en Galiza. Non dubido que para o Sr. Arias “ir polo libro” sexa fender unha necrópole prehistórica pola metade e logo dicir que non pasou nada porque todo está debidamente documentado.
Unha das grandes críticas que se fixo despois foi a acumulación de pezas sen catalogar na estación de autobuses. Quen é o responsable de todo ese material?
Pois o custodio do material neste momento é o goberno local. As nosas recomendacións ao respecto centráronse na necesidade de darlle aos materiais unha almacenaxe axeitada, lonxe da humidade e os ácaros que podían danalos. A día de hoxe temos constancia de que as nosas recomendacións foron tidas en conta e xa se atopan nunhas condicións de seguridade axeitadas. Aínda así cumpre unha intervención urxente co fin de catalogar debidamente os materiais así como unha planificación de cal vai ser o seu uso ou almacenaxe definitiva.
A autovía foi o principio do fin do Círculo Lítico e o principio de problemas medioambientais no Eume. Sen embargo, parece que os problemas non quedaron ahí. Hai poucos días denunciaban danos por causa das obras nunha das mámoas catalogadas no noiro. Que pasou?
Nós, dende que se decretou o levantamento da cautela arqueolóxica sobre os restos do círculo lítico, continuamos a facer un seguemento exhaustivo de todas as obras de consolidación dos noiros que se levaron a cabo no entorno das mámoas. Nun principio a Dir. Xeral de Patrimonio estableceu unha serie de medidas encamiñadas a protexer os elementos arqueolóxicos que aínda quedaban no lugar, o balizamento dos elementos, a restrición de obrar nun radio de cincoenta metros arredor dos elementos, ... Medidas que en ningún momento se chegaron a facer efectivas e que supuxeron unha nova destrución no lugar. Hai un par de semanas un veciño alertábanos de que unha máquina estaba traballando enriba dunha mámoa. Efectivamente a escavadora destrozou máis de tres metros de tumulación e acumulou refugallo enriba do elemento catalogado. A día de hoxe o Servizo de Protección da Natureza da Garda Civil está a investigar o acontecido. Ademais durante a semana pasada envióuselles sendos informes á Fiscalía do T.S.X.G. e á Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta, nos que se lles solicita: a paralización das obras que se levan a cabo nas inmediacións do elemento afectado, co obxectivo de facilitar a apertura de dilixencias para esclarecer os feitos e valorar a magnitude dos danos; así como a restitución do túmulo e a sinalización por medio de balizas das áreas de protección arqueolóxica das tres mámoas que aínda permanecen na Mourela.
Neste caso, por sorte, as obras non chegaron a ter afección negativa para o elemento. É unha mágoa que dada a exclusividade deste elemento no noso territorio, este non conte cunha protección especial por parte das autoridades competentes.
Hai meses nun pleno o equipo de goberno, tras unha moción do BNG, decidiu crear unha comisión de patrimonio a nivel local. Considérao unha boa medida?
Consideramos que é un discurso político con idea propagandística pero sen o respaldo do convencemento. Para traballar polo patrimonio cultural hai que deixar de lado o resto dos intereses, tanto persoais como de partido, e desgraciadamente os nosos políticos non teñen ese perfil. Aínda así dende a Plataforma cremos que todo o que sexa pór en marcha mecanismos de impulso de políticas públicas para o fomento e promoción do patrimonio cultural é positivo.
Que sucedeu co Laboratorio de Investigacións Arqueolóxicas que traballaba nas Pontes na época da Mourela? Por que desapareceu?
Esvareceuse unha vez finalizado o convenio co Concello das Pontes. No tocante aos motivos da desaparición do LIA, nós temos as nosas sospeitas, pero quen debería aclaralos, principalmente polo elevado custo económico que supuxo para as arcas locais, deberían ser os responsables políticos municipais e o director do LIA, Jacobo Vaquero. Persoalmente penso que existía unha ausencia de control e seguemento dos traballos que realizaba o laboratorio que foi a causa de que ningún dos proxectos desenrolados sobre o patrimonio arqueolóxico revertisen nos cidadáns.
Aparte das denuncias e de estar alerta respecto ós agravios ó patrimonio local, dende a Plataforma trátase de concienciar á xente das Pontes sobre o seu propio pasado. Recientemente organizaron as Xornadas Mouras sobre Patrimonio. Que sacaron en claro?
Que temos un patrimonio cultural único e irrepetible. Non só os restos arqueolóxicos senón tamén a etnografía e ó patrimonio inmaterial. É fundamental esparexer o coñecemento para repartir a tarefa da salvagarda. Outra das conclusións que se tiran destas xornadas é que fai falla un compromiso político claro. Fai falla que os políticos, xestores finais dos nosos recursos patrimoniais, tomen conciencia da importancia da conservación e saiban rendibilizar a cultura socioeconomicamente.
A participación foi maior da que esperaban ou son poucos os que se interesan por este temas?
Foi máis ou menos o esperado. En xeral a nivel local penso que cada vez máis a xente ten interese por estes temas e é de subliñar a enorme actividade que se ten producido nos últimos anos dende o asociacionismo local neste eido. Dende a plataforma cremos que a difusión e a defensa son dúas ferramentas complementarias da xestión. Non podemos defender, sen saber o que hai, nin podemos ensinar sen coñecer. E como todo proceso de aprendizaxe require esforzo, tempo e medios, non estaría de máis que dende as diferentes administracións se preocupasen máis amplamente do estado actual dos xácigos arqueolóxicos.
Cal é o valor patrimonial das Pontes? No concello sobreviven varios castros, ós que non lle afectou a explotación mineira, así como necrópoles, dos que poucos saben algo. Falta información ou interese en transmitila?
Efectivamente durante a explotación da mina de lignito destruironse parroquias enteiras coa consecuente destrución de todo tipo de elementos patrimoniais, dende as milenarias mámoas e castros, ata ermidas, cruceiros e cabazos, que sucumbiron baixo a explotación mineira. Aínda así na actualidade, contamos cun elevado número de elementos arqueolóxicos. As parroquias emprazadas na zona Norte do concello, agás polos parques eólicos que albergan, seguen mantendo os mesmos valores paisaxísticos e medioambientais que en tempos pasados. A concentración de túmulos nesta zona é excepcional. O que é necesario facer canto antes, é un proxecto serio e ben articulado que permita pór en valor todos estes espazos, que contemple dende a sinalización dos elementos, ata a creación dun centro de interpretación do noso pasado.
Nas Xornadas Mouras tiñan previsto un roteiro cultural por As Pontes, Somede e O Freixo, que se tivo que suspender por culpa do tempo. Teñen pensado recuperalo?
Por suposto. En próximas datas levarase a cabo. En canto as prediccións meteorolóxicas acompañen iniciaremos unha campaña de difusión para dar a coñecer a data da actividade.
Repetirán a experiencia das Xornadas?
A nosa intención é que estas xornadas sexan un punto de reunión e intercambio de opinións e ideas con respecto ao Patrimonio. Por suposto que o ano que ven haberá unha segunda edición.
Canta xente forma a Plataforma actualmente?
Pois na actualidade somos un grupo dunhas vinte persoas asociadas o que ven traballando nos diferentes proxectos que desenvolvemos ao longo do ano. De xeito periódico reunímonos para concretar actividades e avanzar en obxectivos concretos. Se o tempo acompaña facémolo camiñando por algún dos roteiros que estamos a deseñar na comarca.
DE PRETO
De onde lle ven o interese pola arqueoloxía?
Pois dende sempre chamoume a atención todo o relacionado coa historia dos lugares e as persoas que os habitaron. Tamén meu pai tivo moito que ver nisto, pois dende neno medrei a carón dos apeiros e ferramentas que el restauraba para o museo. Pero con toda seguridade o meu paso polo LIA, foi o feito que máis contribuiu a elevar o meu interese e preocupación polo patrimonio.
O seu traballo actual ten algo que ver coa historia?
Pois na actualidade estou a rematar os meus estudos en Biblioteconomía e Documentación. En certa medida a historia está vencellada a estas ciencias da información, e non descarto completar os meus estudos con outros cursos de formación en materia de xestión do patrimonio cultural.
Cal é o seu lugar favorito das Pontes?
Coido que un dos elementos paisaxísticos de maior beleza emprazados no noso concello é a Fervenza de Somede.
Que lle recomendaría visitar a alguén que chega por primeira vez á As Pontes?
Se tivese que acompañar a algún amigo por As Pontes, levaríao sen dúbida ao Coto do Castro, á necrópole de Cheiván e ao círculo lítico do Bidueiral. Dende logo non lle deixaría ir só pois ao non estar sinalizados os elementos, o máis probable é que non os atopara.
Se puidera viaxar nunha máquina do tempo ó pasado, que lle gustaría poder ver?
Gustariame poder coñecer aos meus antepasados. Hoxe só teño unha imaxe dos meus bisavós. Sería toda unha oportunidade poder coñecer aos que me antecederon.
Estivo presente na destrucción do Círculo Lítico?
Si, detrás do meu aparato de fotos. Ás veces algunhas cousas é mellor velas con filtro.
Colle a autovía?
Sí, prácticamente tódalas semanas. Nós en ningún momento nos opuxemos á autovía. Esta infraestrutura era necesaria, mais non a costa da destrución gratuita do patrimonio.
Que declararía BIC, se estivera na súa man?
A necrópole megalítica de Cheiván e o círculo lítico do Bidueiral
Esta entrada está baixo unha licenza de Creative Commons
09/11/09
Dous veciños de Salcedo denuncian unha agresión por parte de militares da Brilat
9/11/2009
Pontevedra
Así, unha das agredidas é unha muller duns 60 anos. Ao parecer, unha patrulla se lle achegou, e recriminoulle que transitase polo lugar e empuxouna, tirándoa ao chan e precisando de atención médica no Hospital de Montecelo, onde foi atendida por varios hematomas. A súa denuncia polas supostas agresións está acompañada do parte de lesións que lle entregaron no citado centro sanitario.
Os veciños de Salcedo sosteñen que outro ancián, que foi testemuña do ocorrido, recibiu tamén unha patada nunha perna, propinada por un dos militares. Mentres fontes da Brilat negan os feitos, reiterando que non houbo ningunha reacción violenta cara estas persoas ás que si recoñecen instar a abandonar o campo de manobras, o presidente da Asociación de Veciños Heroes do Campo da Porta, Ramón Lage, criticou que "non se pode consentir á Brilat que abuse desta maneira", argumentando que "o monte é libre" e os camiños polos que se moven os veciños "son de acceso ás súas leiras".
A Comunidade de Montes de Salcedo celebrou unha xuntanza urxente e extraordinaria para tratar esta presunta agresión e, o seu presidente, Fernando Pintos, cualificou de "moi graves" os feitos denunciados, dos que "non hai precedente en 40 anos de convivencia entre militares e veciños".
A Brilat nega os feitos
Con todo, fontes da Brilat sosteñen que "nunca houbo nin haberá ningún xesto de agresión" cara aos habitantes das parroquias que lindan co cuartel.
Neste sentido, admitiron que unha patrulla da garda de seguridade notificou que dúas persoas se atopaban no campo de manobras, dentro do perímetro militar, polo que se lles advertiu do perigo que entraña a zona".
06/11/09
Obras en la autovía de As Pontes invaden y destruyen de forma parcial una mámoa
La Voz de Galicia
6/11/2009
Rocío Pita Parada
Una mámoa con 5.000 años de antigüedad inventariada por la Dirección Xeral de Patrimonio ha sufrido daños de consideración en As Pontes. Las obras que se realizan actualmente en la autovía Ferrol-Vilalba (AG-64) han provocado la remoción de tierras en el entorno de protección del elemento y la destrucción parcial de este vestigio prehistórico, según ha denunciado la Plataforma na Defensa do Patrimonio das Pontes. La denuncia realizada por el colectivo fue corroborada por el Seprona, la sección de la Guardia Civil encargada de la protección de la naturaleza, y también del patrimonio, que se desplazó al lugar para investigar los hechos.
La plataforma pontesa advirtió a la Dirección Xeral do Patrimonio de la situación después de que un vecino alertase hace un mes de que había máquinas trabajando en los márgenes de las obras de la AG-64 encima de la mámoa. Además, cursó denuncia ante la Fiscalía del Tribunal Superior de Xustiza de Galicia. Sin embargo, fuentes oficiales de la Consellería de Cultura aseguraron que Patrimonio no ha recibido ninguna denuncia en este sentido y tampoco tiene constancia de estos últimos daños sufridos por la mámoa.
El departamento autonómico asegura que desde el primer momento en que apareció y fue catalogada la mámoa se procedió a su balizado y señalización. Sí reconoce un problema anterior, en marzo de 2008, que también denunció en su día la plataforma, por el desprendimiento de paredes durante el proceso de construcción de la autovía. Fue, asegura, una «causa de forza maior» por la que que «a estrutura da mámoa non resultou danada».
la mámoa semidestruida por la maquinaria en A Mourela
Ante este nuevo episodio Cultura dice que realizará un informe para conocer el estado actual de la mámoa y ponerla en valor, un estudio que ya fue requerido por Patrimonio para ver «se realmente hai dano ou non». A la versión oficial se contrapone la del colectivo pontés, que ya el pasado año denunciaba ante ese mismo organismo que el área de protección del elemento estaba desapareciendo ante el corrimiento continuo de tierras y pedía que se tomasen medidas. Además, aseguran, como se puede comprobar en el lugar, que el balizamiento es inexistente en la zona. Según explicaron miembros de la plataforma, una de las empresas que se encarga de las obras de impermeabilización de la autovía introdujo maquinaria dentro del área de protección de la mámoa, establecida en 200 metros, aunque en el 2007 se rebajó a 50, y acometió una vía de servicio para el paso de vehículos de obra.
Camino de obra
El camino en cuestión pasaba parcialmente por encima de la mámoa, aparentemente un cúmulo de piedras, tierra y hierba apenas perceptible por la carencia de señalización, lo que hizo que los vehículos rodasen por encima de una parte de esta tumba prehistórica, datada hacia el año 3000 a.?C. La catalogada como GA 15070127 en el inventario de la Dirección Xeral de Patrimonio es una de las tres que se conservan en A Mourela, restos históricos de un asentamiento prehistórico empleado para el enterramiento de los muertos.
La invasión indignó a vecinos y defensores del patrimonio en As Pontes. Denuncian que además de la destrucción y el movimiento de tierras en el entorno se amontonaron residuos sobre el túmulo. «Os feitos que vimos denunciar van máis alá da destrucción parcial dun elemento inventariado, pois as indicacións referidas por patrimonio de balizar as mámoas afectadas e a necesidade da promoción dos traballos oportunos para a documentación do elemento foron flagrantemente ignoradas», recoge la denuncia presentada. Ismael Blanco, integrante del colectivo defensor del patrimonio de As Pontes, lamentó «que teñamos que ser os veciños os que denunciamos a destrución de patrimonio sen ningún tipo de control».
Esta entrada está baixo unha licenza de Creative Commons
29/10/09
Cousa de extraterrestres?
A Mourela non é un caso illado. Son moitos os exemplos nos nosos días: Atalaia, Xaz, Salcedo, ... A inoperatividade dos que administran o patrimonio cultural deste país, é total. Non hai operatividade de ningún tipo. Non existe. Está esquencida. Interesan máis outras cousas de confuso nome.
Agora, hoxe mesmo, a Mourela, ou o que queda dela, sucumbe baixo as fauces do progreso, coma enfeitizada polo esconxuro das forzas caetanistas da escuridade. Hai quen di que o acontecido está relacionado coas enigmáticas forzas que se perciben no lugar.
Xa só nos queda esta vía. Será cousa dos extraterrestres?




